Değer Yargıları

Değerini bilmek gerekir aşkın, bileceksin. Acım insana kattı diyebilirim. Beni yargılama, yargılama beni.

İnsanların bireysel olarak iyi ve doğru kabul ettiği ve toplumların da iyi ve doğru kabul ettiği her şey; düşünceler, davranışlar, hareketler ve yaşam tarzları değer yargılarını meydana getirir. Bu değerler insan yaşamına bir anlam katar, çevresi ile ilişkilerini belirler. Değer yargılarımız biz insanların kişiliğini ve karakterini de ortaya koyar. Hayvansever olmak, gaddar olmak, yardımsever olmak ya da acımasız olmak değer yargılarımızı yansıtır. Her toplumun güzel ve doğru değer yargıları olsa bile, değer yargısı olmayan kişiler her türlü kötülüğü yapabilme kapasitesine sahiptir.

Değer yargılarının temelinde saygı, adalet, hoşgörü, din, siyasal görüşler, bütün bunlara duyulan bağlılık, aşk ve insan sevgisi vardır. İçinde bulunduğumuz kültür ve yetiştirilme tarzımız değer yargılarımızı şekillendirir. Toplumların ortak değer yargıları olduğu gibi, bütün insanlığın kabul ettiği evrensel değer yargıları da vardır. Evrensel değer yargıları insanlığımızın bir göstergesidir; örneğin küçük bir çocuğun çalıştırılması veya tacize uğraması hiçbir kültürde olumlu karşılanmaz. Evrensel değer yargılarının başında barış ve adalet gelir. Toplumların ve insanların farklılıklara saygı duyması ve özgürlükler de evrensel değerlerin olmazsa olmaz ilkelerindendir. Düşünce özgürlüğü, insan haklarına saygı ve bir eylemin sonuçlarından sorumluluk almak da değer yargıları kapsamı içinde yer alır.

Değer yargıları olmasaydı ne olurdu? Her şeyden önce büyük bir kaos ortamı oluşurdu. Devletle birey arasında uyum olmaz, kimse kurallara uymaz ve çok feci bir durum ortaya çıkardı. İyi ve kötü arasındaki çizginin belirsizleşmesi ahlakın yok olmasına neden olur, insan ilişkileri çok kötü bir duruma gelir ve güvenilmez bir ortamda yaşamak zorunda kalırdık. Toplum düzeninin devam etmesi için değer yargılarının var olması olmazsa olmaz bir gerçekliktir.

Değer yargılarımız akılcı ve mantıklı olmalıdır. Çin örneğinde olduğu gibi disiplinli, düzenli çalışma kavramlarının değer yargıları haline gelmesi, hele hele kolektivist yaklaşımların bireysel ahlaktan daha üstün olması Çin'i bir numaralı dünya devleti yapmıştır. Kolektivizmde vatanın çıkarları bireyin çıkarlarından önemlidir; Çinliler bunu içselleştirmişlerdir. Ben şuna inanıyorum ki, şu an ABD ile kafa kafaya gelişmişlik durumunda olan, kolektivizme çok önem veren Çin, demokrasiyi de içselleştirdiği zaman ABD'yi fersah fersah geçecektir