“UFOLOJİ BİR BİLİM Mİ? ”

“Gökyüzüne bakan insan, ya yalnızlığını sorgular ya da ufku genişleten soruların peşine düşer. Peki UFO araştırmaları bu soruların ötesine geçip bilimsel bir zemine oturabilir mi?”

Gökyüzü, insanlığın en eski merak duygularından birini beslerken, tanımlanamayan hava olaylarıyla ilgili iddialar da bilimsel düşüncenin etrafında dönüp duran tartışmaların merkezinde yer almaya devam ediyor. Ufoloji adı verilen bu alan kimi araştırmacılara göre geleceğin önemli inceleme konularından biri olurken, kimi akademisyenlere göre hâlâ bilimsel standartları tam karşılayamayan, gri bölgede duran bir merak kültürü olarak değerlendiriliyor.

Bir disiplinin bilim sayılabilmesi için test edilebilir hipotezler ortaya koyabilmesi, gözlemleri bağımsız araştırmacıların tekrar edebilmesi, bulguların aynı koşullar altında doğrulanabilir olması ve neden-sonuç ilişkilerinin açık biçimde kurulabilmesi gerekir. Ufoloji ise çoğu zaman tek seferlik gözlemlere, düşük çözünürlüklü görüntülere, kişisel tanıklıklara ve doğrulanması güç iddialara dayandığı için bu kriterleri tam karşılayamıyor.

Bu durum, alanın bilimden çok bir araştırma ilgisi olarak görülmesine yol açıyor. Oxford Üniversitesi Astrofizik Bölümü’nden Prof. Marcus Leland, “UFO gözlemlerinin büyük bölümü bilimsel doğrulama için yeterli veri üretmiyor ancak bu durum konunun tamamen dışlanmasını gerektirmez; sadece daha tutarlı yöntemlere ihtiyaç olduğunu gösterir” diyerek ufolojiye temkinli bir yaklaşım sergiliyor.

Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Nevin Akçay ise UFO raporlarının büyük bölümünün medya etkisi, toplumsal beklentiler ve insan algısındaki seçicilik gibi psikolojik ve sosyolojik dinamiklerle şekillendiğini, bu nedenle olgunun yalnızca fiziksel bir olay olarak yorumlanmasının eksik kalacağını vurguluyor.

Harvard Üniversitesi’nden ünlü astrofizikçi Prof. Avi Loeb ise “Evrende yalnız olmadığımızı düşünmek bilimsel açıdan daha makuldür (daha mantıklı ve tutarlı) fakat mevcut veriler ufolojiyi bağımsız bir bilim dalına dönüştürmek için yeterli değildir” sözleriyle konuyu daha geniş bir çerçeveye taşıyor. ODTÜ Fizik Bölümü’nden Prof. Dr. Selçuk Özhan da ölçüm teknikleri, analiz yöntemleri ve veri standardizasyonu oluşturulmadıkça ufolojinin akademik bilimler arasına girmesinin mümkün olmadığını belirtiyor.

Buna rağmen genç kuşaklar arasında bu alana ilgi giderek artıyor çünkü UFO iddiaları gizem içeriyor, popüler kültürle etkileşime açık duruyor, astronomi ve kozmolojiye karşı merak uyandırıyor ve insanın evrendeki yerini sorgulama ihtiyacına doğrudan temas ediyor. Bilimsel kabul görmese bile merak duygusunu canlı tutması, gençleri araştırmaya yönlendirmesi ve bilimsel hayal gücünü tetiklemesi açısından ufolojinin önemli bir kültürel işlevi bulunuyor.

Son yıllarda ABD Savunma Bakanlığı tarafından yayımlanan UAP (Tanımlanamayan Hava Olguları) raporları, gözlemlerin büyük çoğunluğunun drone faaliyetleri, atmosferik kırınımlar, uydu yansımaları ve askeri test uçuşları gibi bilinen fiziksel olaylarla açıklanabildiğini gösterirken, küçük bir kısmının hâlâ açıklanamayan kategoride kaldığını ortaya koydu. Tam da bu küçük açıklanamayan bölüm, ufolojiye olan ilgiyi canlı tutuyor ancak tek başına bilimsel bir disiplin inşa etmek için yeterli zemin oluşturmuyor.

“Mevcut veriler ufolojiyi bağımsız bir bilim dalına dönüştürmek için yeterli değildir”

Bugün gelinen noktada ufoloji, akademik ölçütlere göre bağımsız bir bilim dalı olarak kabul edilmiyor; fakat gelecekte daha gelişmiş gözlem teknolojileriyle, standartlaştırılmış veri analizleriyle ve disiplinler arası işbirlikleriyle bilimsel statüye yaklaşma ihtimali tamamen dışlanmış değil. Gökyüzünü merak eden insanın soruları bitmediği sürece, ufoloji de bilimin kıyısında duran, merakla beslenen bir alan olarak varlığını sürdürecek gibi görünüyor.