Prof. Dr. Üstün Ergüder Kimdir?

Prof. Dr. Üstün Ergüder, siyaset bilimi, yükseköğretim yönetimi, demokratik kurumların gelişimi ve sivil toplum alanlarında çalışmalarıyla tanınan Türk akademisyen ve eğitim yöneticisidir. Boğaziçi Üniversitesinin 1992-2000 yılları arasındaki rektörü olarak görev yapmış; üniversite özerkliği, akademik özgürlük, eğitim politikaları ve sivil toplumun güçlendirilmesi konularında Türkiye'nin akademik ve kurumsal yaşamında etkili isimlerden biri olmuştur. Sabancı Üniversitesinde İstanbul Politikalar Merkezi'nin kuruluşuna öncülük etmiş ve Eğitim Reformu Girişimi'nin gelişiminde önemli rol üstlenmiştir. Akademik çalışmalarını eğitim reformu, demokratik yönetişim ve yükseköğretim kurumlarının gelişimiyle ilgili faaliyetlerle birleştirmiştir.

Ergüder'in akademik ve toplumsal katkıları, üniversitelerin yalnızca eğitim veren kurumlar değil, aynı zamanda özgür düşüncenin, bilimsel araştırmanın ve demokratik kültürün geliştiği yapılar olması gerektiği anlayışıyla şekillenmiştir. Üniversite yönetimi, akademik özgürlük, yükseköğretimde kalite, eğitim politikaları ve sivil toplum kuruluşlarının kamusal yaşamdaki rolü üzerine çalışmaları, Türkiye'de eğitim ve demokratikleşme tartışmalarına katkı sağlamıştır. Akademik kariyerinin yanı sıra çeşitli vakıf, dernek ve eğitim kuruluşlarında üstlendiği görevlerle eğitim politikalarının geliştirilmesi ve toplumsal sorunlara yönelik araştırmaların desteklenmesi alanlarında da faaliyet göstermiştir.

Künye Bilgileri

Doğum yılı: 1937.

Eğitim hayatının önemli bir bölümünü İstanbul'daki Robert Kolej'de geçirmiş, 1957 yılında buradan mezun olmuştur.

Akademik ve Bilimsel Kariyeri

Üstün Ergüder, lise eğitimini 1957 yılında Robert Kolej'de tamamladı. Üniversite eğitimini İngiltere'deki Manchester Üniversitesinde sürdürerek 1961 yılında İdari Bilimler alanında lisans derecesi aldı. 1961-1962 yıllarında Orta Doğu Teknik Üniversitesinde asistan olarak çalıştı. Ardından Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Syracuse Üniversitesinin Maxwell School of Citizenship and Public Affairs bünyesinde lisansüstü eğitim aldı ve 1969 yılında siyaset bilimi alanında doktora derecesini tamamladı.

1969 yılında Robert Kolej Yüksekokulunun akademik kadrosuna katıldı. Kurumun 1971 yılında Boğaziçi Üniversitesine dönüşmesinin ardından akademik kariyerini bu üniversitede sürdürdü. 1974-1975 yıllarında Michigan Üniversitesinin Sosyal Araştırmalar Enstitüsünde misafir öğretim üyesi olarak bulundu. 1983-1984 döneminde New York Eyalet Üniversitesinin Binghamton kampüsünde Fulbright bursuyla misafir öğretim üyeliği yaptı; 1984 yılında Syracuse Üniversitesinde de misafir öğretim üyesi olarak görev aldı.

Boğaziçi Üniversitesinde çeşitli akademik ve idari sorumluluklar üstlendi. 1978-1981 ve 1986-1989 yılları arasında Yabancı Diller Yüksekokulu Müdürlüğünü yürüttü. 1979-1981 döneminde İdari Bilimler Fakültesi Uygulamalı Araştırmalar Enstitüsünün direktörlüğünü, 1982-1983 döneminde İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi dekan yardımcılığını yaptı. 1989-1992 yılları arasında Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanlığı görevini üstlendi.

1992 yılında Boğaziçi Üniversitesi rektörlüğüne getirilen Ergüder, 2000 yılına kadar iki dönem boyunca bu görevde bulundu. Rektörlük dönemi, üniversite yönetimi, kurumsal gelişim, yükseköğretim politikaları ve akademik gelenek konularındaki çalışmalarıyla öne çıktı. Üniversitelerin kurumsal kimliğinin korunması, bilimsel üretimin desteklenmesi ve akademik özgürlüklerin yükseköğretim sistemindeki yeri, meslek yaşamının temel meseleleri arasında yer aldı.

2001 yılında Sabancı Üniversitesi bünyesinde İstanbul Politikalar Merkezi'nin kuruluşuna öncülük etti ve merkezin direktörlüğünü üstlendi. Bu görev kapsamında Türkiye'nin toplumsal, siyasal ve ekonomik meseleleri üzerine araştırmaların geliştirilmesine katkıda bulundu. Eğitim politikaları, demokratikleşme ve kamu politikaları alanlarındaki araştırmaların desteklenmesi, merkezin faaliyetlerinin önemli boyutları arasında yer aldı. Ergüder, 2010 yılından itibaren Sabancı Üniversitesinde emeritus profesör olarak anılmaktadır.

Eğitim alanındaki çalışmalarının en önemli kurumsal uzantılarından biri Eğitim Reformu Girişimi'dir. Eğitim sisteminin niteliğinin geliştirilmesi, eğitim politikalarının araştırmaya dayalı biçimde değerlendirilmesi ve eğitimde eşitlik konularında faaliyet gösteren girişimin kuruluşunda ve gelişiminde öncü rol üstlendi. Eğitim Reformu Girişimi'nin yönetiminde uzun yıllar görev yaptı; kuruluşun eğitim politikaları üzerine bilgi üretme ve kamuoyunu bilgilendirme çalışmalarını destekledi.

Ergüder'in kurumsal sorumlulukları Türkiye ile sınırlı kalmadı. Bologna'da faaliyet gösteren Magna Charta Observatory of Academic Freedom and Institutional Autonomy in Higher Education bünyesinde 2004-2009 yılları arasında konsey üyeliği, 2009-2013 yılları arasında başkanlık yaptı. Bu görevleriyle akademik özgürlük ve üniversite özerkliği konularının uluslararası düzeyde ele alınmasına katkıda bulundu.

Türkiye'de de çeşitli sivil toplum kuruluşları ve vakıflarda görev üstlendi. Türkiye Sosyal ve Ekonomik Etüdler Vakfının (TESEV) kurucu ve danışma kurulu üyeleri arasında yer aldı; Vehbi Koç Vakfı ve Aydın Doğan Vakfı gibi kuruluşların yönetim faaliyetlerinde bulundu. Türkiye Üçüncü Sektör Vakfı'nın (TÜSEV) çalışmalarında da sorumluluk üstlendi. Bu faaliyetler, akademik birikimini eğitim politikaları ve sivil toplumun kurumsal gelişimiyle birleştiren yaklaşımının göstergeleridir.

Ergüder'in akademik ve düşünsel çalışmalarında yükseköğretim kurumlarının özerkliği, akademik özgürlük, demokratik yönetişim, eğitimde kalite ve üniversitelerin toplumsal sorumluluğu öne çıkmaktadır. Bilimsel araştırmanın kamu politikalarının oluşturulmasındaki rolünü önemseyen yaklaşımı, akademik çalışmalarını kurumsal yönetim deneyimiyle bir araya getirmiştir.

Eserleri, Kitapları ve Makaleleri

Prof. Dr. Üstün Ergüder'in yayınları, yükseköğretim yönetimi, üniversite politikaları, akademik özgürlük, eğitim reformu ve demokratik kurumların gelişimi konularına odaklanmaktadır. Çalışmaları arasında kişisel deneyimlerini Türkiye'deki yükseköğretim tarihinin gelişimiyle birleştiren kitaplar ve çeşitli akademik yayınlara katkıları bulunmaktadır.

2015 yılında yayımlanan Yükseköğretimin Fırtınalı Sularında: Boğaziçi Üniversitesi'nde Başlayan Yolculuk, Ergüder'in en bilinen kitaplarından biridir. Doğan Kitap tarafından yayımlanan eser, çocukluk ve eğitim yıllarından Boğaziçi Üniversitesi rektörlüğüne, oradan da sivil toplum ve eğitim reformu alanındaki çalışmalarına uzanan yaşam yolculuğunu ele almaktadır. Kitapta üniversite yönetimi deneyimlerinin yanı sıra akademik kurumların değerleri, eğitim anlayışı ve Türkiye'deki yükseköğretim sisteminin gelişimi üzerine değerlendirmeler yer almaktadır.

Ergüder'in Mehmet Şahin, Tosun Terzioğlu ve Öktem Vardar ile birlikte hazırladığı Neden Yeni Bir Yüksek Öğretim Vizyonu? başlıklı çalışma, İstanbul Politikalar Merkezi tarafından 2009 yılında yayımlanmıştır. Çalışma, Türkiye'de yükseköğretim sisteminin geleceği ve yeni bir eğitim vizyonunun gerekliliği üzerine değerlendirmeler içermektedir.

2008 yılında Nova Science Publishers tarafından yayımlanan Essays on Supportive Peer Review adlı kitapta yer alan “Institutions' Policies, Visions, Missions and Aims; Policies of Institutional Governance: Institutional Evaluation Programme Evaluation and Boğaziçi University” başlıklı bölümünde ise kurumların politikaları, vizyonları, misyonları ve yönetişim süreçleri ele alınmaktadır. Bu çalışma, yükseköğretim kurumlarının değerlendirilmesi ve kurumsal yönetim yaklaşımları açısından önem taşımaktadır.

Ergüder'in akademik yayınlarının önemli bir bölümü, yükseköğretimin yeniden yapılandırılması, üniversitelerin kurumsal özerkliği, akademik özgürlük ve eğitim reformu gibi konularla ilişkilidir. Ayrıca çeşitli makale, rapor ve politika çalışmalarında Türkiye'deki eğitim sisteminin gelişimi, sivil toplum kuruluşlarının işlevleri ve demokratik kurumların güçlendirilmesi üzerine katkıları bulunmaktadır.

Akademik geçmişi, yayınları ve kurumsal görevleri hakkında bilgi edinmek için aşağıdaki bağlantılardan yararlanılabilir:

Aydın Doğan Vakfı – Prof. Dr. Üstün Ergüder biyografisi:
https://aydindoganvakfi.org.tr/hakkimizda/yonetim-kurulu/prof-dr-ustun-erguder/

Boğaziçi Üniversitesi – Geçmiş rektörler:
https://bogazici.edu.tr/tr_TR/Content/Genel/Tarihce/Universite_Rektorleri

Boğaziçi Üniversitesi – Üstün Ergüder hakkında söyleşi:
https://haberler.bogazici.edu.tr/tr/news/akademik/1/bogazicinde-kisi-birey-olarak-kendini-onemli-/244

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi – Üstün Ergüder biyografisi:
https://spm.etu.edu.tr/danisma.html

Aydın Doğan Vakfı'nın İngilizce biyografi sayfası:
https://aydindoganvakfi.org.tr/en/about-us/board-of-directors/prof-dr-ustun-erguder/