Aziz Sancar, çağdaş biyokimya ve moleküler biyolojinin en saygın isimlerinden biri olarak kabul edilir. Özellikle DNA onarımı, hücre dizilimi, kanser tedavisi ve biyolojik saat alanlarındaki buluşları, tıp dünyasında çığır açmıştır. Akademik titizliği ve bilime olan adanmışlığıyla tanınan Sancar, çalışmalarıyla sadece genetik mekanizmaların anlaşılmasını sağlamakla kalmamış, aynı zamanda gelişmekte olan ülkelerdeki bilim insanları için de küresel bir rol model haline gelmiştir.

Erken Yaşam ve Eğitim 8 Eylül 1946’da Mardin’in Savur ilçesinde, sekiz çocuklu bir ailenin yedinci çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. İlk ve orta eğitimini Mardin'de tamamladıktan sonra 1963 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne girmiş ve 1969 yılında birincilikle mezun olmuştur. İki yıl memleketi Savur'da hekimlik yaptıktan sonra, NATO-TÜBİTAK bursu ile Amerika Birleşik Devletleri'ne gitmiştir. Dallas'taki Teksas Üniversitesi'nde moleküler biyoloji alanında doktora eğitimini tamamlayarak bilimsel kariyerinin temellerini burada atmıştır.

Akademik / Mesleki Kariyer Doktora sonrası araştırmalarını Yale Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde sürdüren Sancar, burada DNA onarımı üzerine odaklanmıştır. 1982 yılında North Carolina Üniversitesi (UNC) Chapel Hill Tıp Fakültesi'nde öğretim üyesi olarak göreve başlamıştır. Halen aynı üniversitede Biyokimya ve Biyofizik Bölümü'nde Sarah Graham Kenan Profesörü olarak çalışmalarına devam etmektedir. Kariyeri boyunca yüzlerce bilimsel makale yayımlamış ve dünya çapında birçok prestijli kurumda dersler vermiştir.

Bilimsel Katkılar / Düşünsel Çalışmalar Sancar'ın bilim dünyasına en büyük katkısı, "Nükleotid Kesip Çıkarma Onarımı" (Nucleotide Excision Repair) mekanizmasını moleküler düzeyde açıklamasıdır. Bu mekanizma, UV ışınları gibi dış etkenlerle hasar gören DNA'nın nasıl kesilip temizlendiğini ve yerine doğru nükleotidlerin nasıl yerleştirildiğini gösterir. Ayrıca, "Fotoliyaz" enzimi ve sirkadiyen saat (biyolojik saat) üzerine yaptığı çalışmalarla, kanser ilaçlarının günün hangi saatinde daha etkili olabileceğine dair "kronoterapi" yönteminin gelişimine katkı sağlamıştır.

Eserleri (Seçili Liste)

• Mechanisms of DNA Repair (Akademik makale serisi ve derlemeler)

• Circadian Clock and DNA Repair (Araştırma dosyaları)

• Aziz Sancar'ın Kendi Kaleminden Hayatı ve Bilimi (Otobiyografik eser)

Temel İlkeleri / Düşünce Yapısı Sancar'ın bilimsel yaklaşımı, sıkı çalışma disiplini ve metodolojik kesinlik üzerine kuruludur. Bilimi bir bayrak yarışı olarak görür ve her buluşun bir önceki bilginin üzerine inşa edildiğini savunur. "Bilim yapmak için zekâdan çok emek ve kararlılık gerekir" ilkesini benimsemiş; politikadan uzak, tamamen rasyonel ve kanıta dayalı bir düşünce yapısını temsil etmiştir.

Ödüller ve Onurlar

• Nobel Kimya Ödülü – 2015

• ABD Ulusal Bilimler Akademisi Üyeliği – 2005

• TÜBİTAK Bilim Ödülü – 1997

• Vehbi Koç Vakfı İnsanlığa Hizmet Ödülü – 2007

Mirası ve Etkisi Aziz Sancar, Nobel ödülünü kazanan ilk Türk bilim insanı olarak Türkiye'de bilimsel farkındalığın artmasında devrim niteliğinde bir etki yaratmıştır. Kazandığı ödülün madalya ve sertifikasını Anıtkabir'e bağışlayarak, başarısını Cumhuriyet eğitimine ve Atatürk devrimlerine borçlu olduğunu vurgulamıştır. Eşi Gwen Sancar ile birlikte kurduğu Aziz & Gwen Sancar Vakfı aracılığıyla ABD'de eğitim gören Türk öğrencilere destek vermeye devam ederek, bilimsel ve kültürel bir köprü vazifesi görmektedir.